Een vader is voor veel mensen de eerste held in hun leven. Van de eerste stapjes op het gras tot de grote momenten later, papa’s zijn er vaak bij. Toch is de rol van een papa de afgelopen decennia flink veranderd. Vroeger stond hij vooral bekend als de kostwinner die aan het hoofd van het gezin stond. Tegenwoordig is hij ook degene die luiers verschoont, op school aanwezig is en ’s avonds voorleest. Die verandering vertelt iets moois over hoe we als samenleving naar ouderschap kijken.
Hoe de rol van papa door de jaren heen veranderde
Decennialang was het beeld van de man in het gezin heel eenduidig. Hij werkte, bracht geld binnen en stelde de regels op. Moeders deden het grootste deel van de opvoeding. Dat beeld is de laatste dertig jaar flink verschoven. Onderzoek laat zien dat vaders nu gemiddeld veel meer tijd doorbrengen met hun kinderen dan vroeger het geval was. In Nederland en België besteden papa’s tegenwoordig gemiddeld zeven tot acht uur per week aan directe zorg voor hun kinderen, terwijl dat in de jaren zeventig nog geen twee uur was. Die betrokkenheid heeft een positief effect op kinderen. Ze groeien op met meer zelfvertrouwen, doen het beter op school en leren sneller omgaan met moeilijke situaties. Dat is geen toeval, maar het gevolg van een aanwezige en betrokken pa die echt luistert en meedoet.
Beroemde vaders en hun bijzondere band met hun kinderen
Bekende gezichten laten ook zien hoe diep de band tussen ouder en kind kan zijn. Neem het verhaal van de Vlaamse zangeres Pommelien Thijs. Haar ouders namen haar en haar zus Kaat al van jongs af aan mee naar zangkoren. Die betrokkenheid van haar papa en mama legde de basis voor haar muzikale carrière. Toen haar ouders in 2023 besloten voor langere tijd naar Griekenland te vertrekken, was dat voor Pommelien een emotioneel moment. Ze zou hen veel minder zien. Dat verhaal raakte veel mensen, omdat het herkenbaar is. Afstand van je ouders nemen, of zij van jou, is nooit makkelijk. Het laat zien hoe sterk die familieband is, ook als kinderen al volwassen zijn en op eigen benen staan.
Wat kinderen meekrijgen van hun pa
De invloed van een betrokken pa reikt verder dan de jaren thuis. Kinderen nemen waarden, gewoontes en gedrag van hun ouders over, vaak zonder dat ze het zelf doorhebben. Een zoon die zijn vader ziet koken, schoonmaken en zorgen voor anderen, groeit op met het idee dat dat vanzelfsprekend is. Een dochter die ziet hoe haar pa respectvol omgaat met anderen, leert wat ze later mag verwachten in vriendschappen en relaties. Psychologen noemen dit modelleren: kinderen leren door te kijken en na te doen. Dat maakt de dagelijkse keuzes van een ouder veel betekenisvoller dan ze misschien lijken. Hoe hij omgaat met tegenslag, hoe hij praat over anderen en hoe hij zorgt voor zichzelf, dat alles landt bij zijn kinderen.
Vaderdag en het belang van waardering laten zien
Elk jaar op de derde zondag van juni staat Vaderdag in de agenda. In België en Nederland is dat een dag waarop kinderen stilstaan bij wat hun pa voor hen betekent. Een zelfgemaakt kaartje, een ontbijt op bed of een dagje erop uit: het gaat niet om de grootte van het gebaar, maar om het gevoel erachter. Toch zijn veel mannen niet gewend om waardering te ontvangen of te uiten. Ze zijn opgegroeid met het idee dat je gewoon je plicht doet, zonder dat daar iets voor terug hoeft te komen. Dat maakt een klein gebaar op zo’n dag soms extra betekenisvol. Het zegt: ik zie je, ik ben blij dat je er bent. En dat is precies wat veel pa’s nodig hebben om te horen, ook al zeggen ze van niet.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een biologische vader en een sociale vader?
Een biologische vader is de man wiens genen een kind draagt. Een sociale vader is de man die de opvoeding op zich neemt, ongeacht of hij biologisch verwant is. Dat kan een stiefvader zijn, een adoptievader of een andere verzorger. Onderzoek laat zien dat de kwaliteit van de band belangrijker is dan de biologische verwantschap.
Hoe belangrijk is een aanwezige pa voor de ontwikkeling van kinderen?
Een aanwezige en betrokken pa heeft een grote invloed op hoe kinderen zich ontwikkelen. Kinderen met een betrokken papa doen het gemiddeld beter op school, hebben meer zelfvertrouwen en weten beter hoe ze met anderen moeten omgaan. Die invloed is er al vanaf de eerste levensjaren.
Wat kun je doen als de band met je pa moeilijk is?
Een moeilijke band met je pa is iets wat veel mensen kennen. Gesprekken aangaan, ook als dat spannend voelt, kan helpen. Soms is begeleiding van een therapeut nuttig om dingen te bespreken die lang blijven hangen. De eerste stap zetten is moeilijk, maar het kan de relatie veranderen.
Wanneer wordt Vaderdag gevierd in België en Nederland?
Vaderdag wordt in zowel België als Nederland gevierd op de derde zondag van juni. In 2025 valt dat op 15 juni. Het is een dag om stil te staan bij wat je pa voor je betekent en dat ook te laten merken.
