Boetseerklei is een materiaal waarmee je met je eigen handen bijna alles kunt maken. Van kleine sieraden tot grote beelden, van decoratieve kommetjes tot speelse figuurtjes. Klei werken is een van de oudste ambachten ter wereld, maar het is vandaag de dag nog steeds heel populair. Dat is niet voor niets: je hebt weinig gereedschap nodig en je kunt direct beginnen. Of je nu jong bent of oud, een beginner of al wat gevorderder, werken met klei is toegankelijk voor iedereen.
De verschillende soorten klei op een rij
Niet alle kleisoorten zijn hetzelfde. Er zijn grofweg drie hoofdgroepen waar je mee kunt werken. De eerste is aardeklei, ook wel keramische klei of steengoed klei genoemd. Dit is de traditionele klei die je in een oven of een pottenbakkersoven bakt op hoge temperatuur. Na het bakken is het materiaal hard en duurzaam, en je kunt het glazuren zodat het waterbestendig wordt. De tweede soort is zelfhardende klei, ook luchtdrogende klei of air dry klei genoemd. Dit type heeft geen oven nodig: het droogt gewoon op kamertemperatuur. Het is een goede keuze als je thuis wilt werken zonder speciale apparatuur. De derde soort is polymeerklei, een kunststof klei die je in een gewone huishoudoven bakt op lage temperatuur. Polymeerklei is verkrijgbaar in heel veel kleuren en wordt veel gebruikt voor sieraden en kleine decoratieve objecten. Welke soort het beste past, hangt af van wat je wilt maken en wat je beschikbaar hebt.
Zo werk je prettig met klei
Een goed begin is het kneden van de klei. Door de klei goed te kneden maak je hem soepel en verwijder je luchtbellen. Luchtbellen in keramische klei kunnen tijdens het bakken voor scheuren of zelfs barsten zorgen. Zorg altijd voor een schone, vlakke ondergrond en houd je handen licht bevochtigd als je met aardeklei werkt, zodat het materiaal niet te snel uitdroogt. Met polymeerklei is water juist niet handig; die klei kneed je droog totdat hij zacht is. Voor het vormen gebruik je je handen, maar kleine hulpmiddelen zoals een rolstok, draadsnijder of een styluspen maken het werk makkelijker. Wil je gedetailleerd werk doen, dan zijn speciale kleigereedschappen erg handig. Begin met eenvoudige vormen en bouw geleidelijk op naar complexere projecten. Zo leer je het materiaal goed kennen.
Drogen en bakken: de laatste stap
Na het vormen komt het drogen of bakken. Bij luchtdrogende klei is geduld belangrijk. Laat het werkstuk langzaam drogen op een vlakke ondergrond en draai het regelmatig om zodat het gelijkmatig droogt. Snel drogen in de zon of op een warme plek lijkt handig, maar het verhoogt de kans op scheuren. Grotere objecten kun je eerst langzaam laten aanstijven door ze los af te dekken met plastic folie. Keramische klei gaat de oven in voor een eerste stookt, het biscuitbakken, en daarna eventueel nog een keer met glazuur. Polymeerklei bak je op een temperatuur van ongeveer 110 tot 135 graden Celsius, afhankelijk van het merk. Na het bakken is de klei hard en stevig. Laat het werkstuk altijd volledig afkoelen voordat je het aanraakt of verder bewerkt. Verf en vernis kun je achteraf aanbrengen om het resultaat af te maken.
Wat je kunt maken met klei
De mogelijkheden zijn eindeloos. Veel beginners starten met een simpel schaaltje, een figuurtje of een decoratieve hanger. Gevorderden maken mokken, vazen, beelden of sieraden. Klei werken is niet alleen leuk als hobby, het heeft ook een ontspannend effect. Veel mensen ervaren het kneden en vormen als een manier om de gedachten te verzetten. Kinderen vinden het geweldig om met kinderklei of luchtdrogende klei te spelen en iets tastbaars te maken. Voor scholen, therapie en creatieve workshops wordt het materiaal dan ook veel ingezet. Wil je je creaties gebruiken als cadeau, decoratie of zelfs verkopen, dan is het slim om te kiezen voor een soort klei die goed past bij het doel. Een mokje dat je wilt gebruiken voor drinken, maak je bij voorkeur van keramische klei die je daarna voedselveilig glazuurt. Een decoratief beeld of sieraad kan prima van polymeerklei of zelfhardende klei zijn.
Veelgestelde vragen
Welke klei is het beste voor beginners?
Voor beginners is luchtdrogende klei een goede keuze. Je hebt geen speciale oven nodig en het materiaal is makkelijk te bewerken. Na het drogen kun je het schilderen en vernissen. Polymeerklei is ook geschikt voor beginners die kleine dingen willen maken, zoals sieraden.
Kan je gedroogde klei opnieuw gebruiken als je een fout maakt?
Of je gedroogde klei opnieuw kunt gebruiken hangt af van het type. Aardeklei die nog niet gebakken is, kun je bevochtigen en opnieuw kneden. Luchtdrogende klei en polymeerklei die al uitgehard zijn, kun je niet meer hervormen. Maak fouten dus ongedaan voordat de klei droogt of bakt.
Hoe voorkom je scheuren in een werkstuk?
Scheuren ontstaan vaak door ongelijkmatig drogen of door luchtbellen in de klei. Kneed de klei goed voor gebruik en laat het werkstuk daarna langzaam en gelijkmatig drogen. Dek grote objecten los af met plastic folie zodat ze niet te snel uitdrogen aan de buitenkant.
Is klei werken veilig voor kinderen?
Klei werken is over het algemeen veilig voor kinderen. Kinderklei en luchtdrogende klei zijn speciaal gemaakt voor gebruik door kinderen en bevatten geen schadelijke stoffen. Controleer altijd de verpakking voor de aanbevolen leeftijd en zorg voor toezicht bij jonge kinderen.
